Voor de gemiddelde Gelenaar is De Zegge het landbouwgebied ten noorden van de Roerdompstraat. In tweede instantie is het een wat verdoken natuurgebied –maar daarom niet minder mooi-, enkel op afspraak te bezoeken omdat het een kwetsbaar gebied is, aan de andere kant van de Roerdompstraat. Dat het weinig mensen onberoerd laat, is de voorbije periode nogmaals bevestigd. 

De laatste maanden is er in verschillende media alarm geslagen want ‘De Zegge loopt leeg’. Hiermee bedoelt men dat het waterniveau in het natuurgebied zodanig aan het dalen is dat het opgeslagen veen en de daaraan gekoppelde biodiversiteit en koolstofopslag in gevaar komt. Er wordt met een beschuldigende vinger gewezen naar de landbouwers van De Zegge. 

CD&V Geel zoekt steeds mee naar goede evenwichten in het verdelen van ons grondgebied tussen wonen, ondernemen, natuur en recreatie. Voor ons zijn deze bestemmingen allemaal belangrijk. Het is wel duidelijk dat veranderende omstandigheden, zoals de klimatologische uitdagingen ten gevolge van de toegenomen CO2 -uitstoot, in rekening moeten worden gebracht om een duurzaam evenwicht te bepalen.

Tijdens de voorbije gemeenteraad kwam in dat verband de toekomst van De Zegge ter sprake.
Luc Van Laer (foto), CD&V-gemeenteraadslid en landbouwer, kent de bedreigingen voor de landbouw en de uitdagingen voor de toekomst. Hij vindt het dan ook belangrijk dat ook de landbouw in deze discussie aan bod komt en wil vanuit zijn kant dan ook reageren. In enkele punten samengevat schetst hij de situatie als volgt:

  • Het landbouwgebied De Zegge is in de jaren ’60 ontstaan vanuit een schreeuw naar voedsel. Het land kwam uit oorlog en had honger. De Zegge is samen met enkele andere gebieden in de Kempen ontgonnen voor voedselproductie én om de streek er economisch terug bovenop te helpen, met succes! Het Zeggegebied is uitgegroeid tot een toonaangevend gebied voor de (melk)veehouderij. Ongeveer 1/3de  van de Geelse melk wordt in het Zeggegebied geproduceerd. 6 van de 17 bedrijven hebben een bedrijfsleider jonger dan 40 jaar. Het aantal actieve bedrijven is wel afgenomen maar de totale productie neemt toe. Door verbeterde technieken is het mogelijk om meer te produceren met minder mensen, uiteraard  altijd volgens de beste milieupraktijken. Als je de MAP-meetpunten (mestactieplan) van de regio bekijkt dan zie je dat het Zeggegebied tot één van de beste regio’s van Vlaanderen behoort. Hier heeft nooit een overschrijding van het aantal nitraten of fosfaten plaatsgevonden. Goed werk dus van onze landbouwers!
  •  De Zegge is momenteel een herbevestigd agrarisch gebied. Dit betekent dat de landbouwbestemming niet ter discussie staat en vastligt. Dit is het enige beschermd statuut dat een landbouwer heeft. Nochtans zorgen speculaties over de toekomstige bestemming van de Zegge nu al voor een sterke prijsdaling van  bedrijvenen gronden.  Tot 2017 heeft de Vlaamse Landmaatschappij, en dus de hogere overheid zelf, nog verplicht aan boeren in De Zegge om gronden die ze nog in bezit had op te kopen omdat men ze anders openbaar zou verkopen.
  •   In samenspraak met alle betrokken instanties en belanghebbenden werd in het kader van de ontwikkeling van het gebied  binnen de opvolgingscommissie ‘Kleine Nete’, onder leiding van de gouverneur, een eco-hydrologische studie opgestart. Het doel is te onderzoeken hoe de verdroging van het natuurgebied kan worden voorkomen.
  •  De 300 hectaren laagveenmoeras die bijkomend als natuur in het Zeggegebied zouden moeten gerealiseerd worden zijn een Vlaamse vertaling van wat ons is opgelegd door Europa. Deze oppervlakte  ligt vast in een besluit dat voor het gehele Kleine Netegebied (van Lommel tot Lier) doelen heeft vooropgesteld. Een socio-economische analyse heeft aangetoond dat het wenselijker is om in het Zegge-gebied slechts voor een inname van 130 hectaren te gaan. De resterende 170 hectaren zouden dan elders in het Kleine Netegebied gevonden moeten worden. Dit omdat de impact op de socio-economische actoren hier te groot is. Deze oefening wordt echter genegeerd.
  • De aannames over het verdrogen van het Zeggegebied omvatten veel elementen die nooit goed onderzocht zijn geweest. Om het verzakken van het landbouwgebied als voorbeeld te nemen. Er wordt gezegd dat het gebied sinds de drooglegging een meter gedaald is, maar hoe kan het dat de gebouwen hier geen letsels van vertonen? De duikers onder de wegen zitten ook nog allemaal op dezelfde plaats. Ook dit zal verder moeten onderzocht worden. Er leeft het gevoel dat er met aannames gewerkt wordt die niet correct zijn of minstens onvolledig.
  • Het reservaat ligt op het hoogste punt in het gebied. Droogte heeft iedereen geteisterd de afgelopen jaren. Op het hoogste punt is het dan mogelijk logisch dat de droogte ook toegeslagen heeft. 
  • Naast het organiseren van de eco-hydrologische studie wordt er ook een landbouwstudie gemaakt om de kosten-batenanalyse voor de landbouw als economische actor te bepalen en wordt er bijkomend een terughoudend vergunningenbeleid ingesteld. Dit betekent dat men alle vergunningsaanvragen kritisch bekijkt en nagaat of er een mogelijk negatieve impact is tegenover het natuurgebied. Als dit niet zo is, kan er vergund worden. In de praktijk merken we echter dat elke vergunningsaanvraag wordt tegengehouden louter en alleen op basis van het terughoudend vergunningenbeleid.
  • Het tegenhouden van vergunningen ontneemt de landbouwer kansen tot ondernemen. Door de lage prijszetting van landbouwproducten is de landbouwer genoodzaakt om het bedrijf constant op te schalen om er een volwaardig inkomen uit te genereren. Laat het duidelijk zijn dat de landbouw een economische speler is waarbij elke handeling een afweging is tussen het ecologische en het economische. Door 100% in te zetten op het ecologische gaat de onderneming niet kunnen renderen.

Luc Van Laer stelt de volgende conclusie voor: “We moeten voor De Zegge streven naar een oplossing die werkbaar is voor iedereen en die rekening houdt met alle actoren. Er is een onafhankelijk studiewerk opgestart om te kijken naar de oorzaken van de verdroging van het natuurgebied, waarbij alle actoren (Vlaamse Milieumaatschappij, Vlaamse landmaatschappij, Agentschap natuur en bos, Natuurpunt, Boerenbond, KMDA, Dienst integraal waterbeleid provincie Antwerpen …)  van bij het begin betrokken zijn. Op basis van de resultaten van dit onderzoek kan dan verder gewerkt worden naar oplossingen. De landbouwsector zal hier constructief aan meewerken.

Indien de landbouw een oorzaak blijkt moet de oplossing op het raakvlak liggen van het economische en het ecologische. Beperkte maatregelen kunnen zonder dat de bedrijfsvoering hier onder leidt. Lukt dit niet, dan moeten de betrokken bedrijven worden uitgekocht aan een faire waardering.“

Er is vandaag absoluut geen zekerheid dat de verdroging te wijten is aan de landbouwers in de buurt. Er zijn nog verschillende andere mogelijke oorzaken zoals het rechttrekken van de Kleine Nete in het verleden zodat die ook meer water wegzuigt, de daling van het ‘kwelwater’-niveau dat tot hiertoe de Zegge altijd nat gehouden heeft ( mogelijks ten gevolge van de toegenomen verharding van Geel-centrum en de toename van de industrie richting Albertkanaal). Er worden jaarlijks ook miljoenen kubieke meter grondwater opgepompt door de industrie ten westen van het Zeggegebied. Het is daarom niet zeker dat het afbouwen van landbouwactiviteiten in de Zegge het gewenste resultaat zal opleveren voor het behoud van het natuurreservaat de Zegge.

Tot besluit kunnen we zeggen dat we ons als CD&V Geel aansluiten bij de conclusie van Luc Van Laer. Er is nu een initiatief genomen om de situatie 100% duidelijk uit te klaren, met de betrokkenheid van alle actoren. We staan hier achter. Met de conclusies van de onderzoeken in de hand zullen we met allemaal samen de juiste beslissingen kunnen maken om te kijken hoe het natuurgebied van de Zegge in stand gehouden kan worden op de meest maatschappelijk gewenste manier mogelijk. Hieraan zullen wij ten allen tijde meewerken. Indien dit maatschappelijke kosten vraagt van de landbouw, industrie, burgers… zullen wij pleiten dat er een eerlijke vergoeding is voor de eventuele gevolgen voor hen.

Wordt ongetwijfeld vervolgd.